UYAP’ta ya da e-Devlet’teki dava dosyası sorgulamada tevzi biriminden ilk açılış ifadesini görüyorsanız, dosyanız ilgili mahkemede ilk kez dağıtım biriminden gelen bir kayıtla açılmış demektir. Dosya başka bir mahkemeden devredilmemiş, doğrudan o mahkemeye düşmüştür.
Bu ifade bir karar, ceza ya da hüküm değildir. Yalnızca dosyanın o birimde hangi yolla kaydedildiğini gösterir. Asıl belirleyici olan dosyanın ceza, hukuk ya da icra dosyası olması ve size bir tebligat gelip gelmediğidir. Ekranlardaki ifadeler dosya türüne ve ekrana göre biraz değişebilir; aşağıda genel çerçeveyi anlatıyoruz.
Tevzi biriminden ilk açılış kaydı nasıl oluşur?
Tevzi, “dağıtım” demektir. Tevzi bürosu, dava ve işlerin mahkemelere gönderilme işleminin yapıldığı yerdir. Bir adliyede aynı türden birden fazla mahkeme olduğunda (örneğin birkaç asliye hukuk veya asliye ceza mahkemesi) dosyanın hangisine gideceğini taraflar seçemez.
Dağıtım otomatik yapılır. Dava ve işler puanlama yöntemine göre mahkemelere tevzi edilir ve her mahkemeye eşit puanda iş gönderilmesi esastır. Dosyanın hangi mahkemeye düşeceği önceden bilinemediği ve müdahaleyle değiştirilemediği için usulsüzlük ihtimali azaltılmıştır.
Dağıtım bittiğinde dosya, gönderildiği mahkemenin esas kaydından bir numara alır ve sistem aynı anda tevzi formunu düzenler. Esas numarası yıl ve sıra numarasından oluşur. Dosyanın sonraki aşamalardaki takibi bu numara üzerinden yapılır. “Tevzi biriminden ilk açılış” kaydı, bu ilk kaydın nasıl oluştuğunu gösteren bilgidir.
Ceza, hukuk ve icra dosyalarında tevzi nasıl işler?
Kayıt her yargı alanında aynı mantıkla oluşur, ancak dağıtılan evrak ve esas numarasının verildiği an farklıdır.
| Dosya türü | Tevzi edilen evrak | Esas numarası ve ilk adım |
|---|---|---|
| Hukuk davası | Dava dilekçesi. Harç ve gider avansı tahsil edildikten sonra tevzi yapılır. | Mahkeme belli olur ve esas numarası verilir. Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. Mahkeme dilekçeyi davalıya tebliğ eder. |
| Ceza davası | Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği iddianame. İddianame, puanlama yöntemine göre mahkemelere tevzi edilir. | Dosya, iddianamenin kabul edilmesiyle kaydedilir ve esas numarası alır. Mahkeme önce iddianameyi inceler. |
| İcra takibi | Takip talebi (e-takip dahil) | İcra müdürlüğüne tevzi edilen talep, dosya açılmak üzere o müdürlüğün iş listesine düşer. Borçluya ödeme emri çıkarılır. |
Kurgusal bir örnekle: A, eşi B’ye karşı boşanma davası açtığında dilekçe önce dağıtım sistemine girer. Aynı adliyede birden fazla aile mahkemesi varsa dosya bunlardan birine düşer ve oradan esas numarası alır. Hangi davaların aile mahkemesine gittiği ayrı bir konudur; onu Aile Mahkemesi hangi davalara bakar? yazımızda anlattık.
İcra tarafında da tevzi vardır. İcra dosyalarının türleri ve işleyişi için icra avukatının baktığı dosyalara göz atabilirsiniz.
e-Devlet ve UYAP’ta bu kayıt nerede görünür?
Kaydı, e-Devlet’teki dava dosyası sorgulama hizmetinde ya da UYAP Vatandaş Portalı’nda, dosya bilgilerinin ve dosya geçmişinin yer aldığı ekranlarda görebilirsiniz. Dosyada taraf olmanız (davacı, davalı, sanık, katılan, borçlu veya alacaklı gibi) gerekir. Menü adları zaman zaman değiştiği için ekrandaki başlıklara bakmanız yeterlidir.
Aynı ekranda dosyanın durumu için “derdest” ifadesini de görebilirsiniz. Derdest, dosyanın mahkemede görülmeye devam ettiği ve henüz karara bağlanmadığı anlamına gelir.
Bir dosya mahkemeye başka yollarla da gelebilir. Örneğin başka bir mahkemeden görevsizlik, yetkisizlik ya da nakil kararıyla gelen dosya da kaydedilerek yeni esas numarası alır. Bu durumda “ilk açılış” yerine başka bir açılış biçimi görürsünüz. Ayrıca soruşturma aşamasında savcılıkta tutulan numara ile mahkemenin esas numarası aynı şey değildir. Cumhuriyet başsavcılığı iddianame ve esas numarası ile mahkeme esas numarası ayrı kayıtlarda tutulur. Sorgulama yaparken doğru numarayı girdiğinizden emin olun.
Bu kayıt neyi göstermez?
- Bir sonuç göstermez. Mahkemenin sizi haklı ya da haksız bulduğu, suçlu ya da suçsuz saydığı anlamına gelmez.
- Duruşma günü verildiğini göstermez. Duruşma tarihi ve çağrı, ayrıca tebligatla bildirilir.
- Mahkemenin görevli ve yetkili olduğunu kesinleştirmez. Tevzi yalnızca iş dağıtımıdır. Mahkeme dosyayı inceleyip görevsizlik veya yetkisizlik kararı verebilir. Tevziden doğan uyuşmazlıklara ise adalet komisyonu başkanı tevzi kriterlerine göre karar verir.
Hukuk davasında dosyanın yanlış mahkemede açılması davacı için hak kaybına dönüşebilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘na (HMK) göre görevsizlik veya yetkisizlik kararı kesinleştikten sonra iki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmek gerekir; aksi halde dava açılmamış sayılır. Süre içinde başvurulursa dava eski davanın devamı sayılır ve yeniden harç ödenmez.
Dosyanız açıldıktan sonra süreç nasıl işler?
Ceza dosyalarında
Ceza dosyasında “ilk açılış” kaydı genellikle iddianamenin mahkemeye ulaştığı ve kabul edildiği aşamayı yansıtır. Süreç şöyle ilerler:
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu‘nun (CMK) 174. maddesine göre mahkeme, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde belgeleri inceler. Eksik veya hatalı bulursa iddianameyi iade eder. İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir.
- İade edilmezse iddianame kabul edilmiş sayılır. Kabulle birlikte kovuşturma evresi başlar. Mahkeme duruşma günü belirler.
- Size iddianame ve duruşma davetiyesi tebliğ edilir. Bu evraktan sonra duruşmalar yapılır ve mahkeme karar verir.
Bir ceza dosyasının neden açıldığını ve bu sürecin genel mantığını Ceza dava dosyası neden açılır? yazımızda bulabilirsiniz. Kaydı gören kişi şüpheli değil, artık sanık konumundadır; dosyanın kabul edilip edilmediğini tebligat evrakından da doğrulayabilirsiniz.
Hukuk dosyalarında
- Dava dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir. Cevap süresi tebliğ zarfında gösterilir.
- Davalı, HMK’nın 127. maddesine göre dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini verir. Cevap süresi içinde başvurulursa, durumun gerektirdiği hâllerde mahkeme ek süre verebilir.
- Dilekçeler aşaması bitince mahkeme ön incelemeye geçer, ardından yargılama sürer.
İcra dosyalarında
İcra müdürlüğünde dosya açıldıktan sonra borçluya ödeme emri tebliğ edilir. Ödeme emrine itiraz süresi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu‘na göre ilamsız genel haciz yolunda tebliğden itibaren yedi gündür. Takibin türüne göre süreler değişebilir; evrakın üzerindeki süre ve merci bilgisini mutlaka okuyun.
Süreler ve tebligat hataları
Dosyayı e-Devlet’te görmeniz, çoğu durumda sürenin başladığı anlamına gelmez. Süreler genel olarak ilgili evrakın size tebliğ edildiği günden işler. İşin pratik kısmı bu noktada: tebligatı almamak veya geç görmek süreyi durdurmaz.
| Durum | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Hukuk davasında cevap dilekçesi | 2 hafta | Dava dilekçesinin tebliği |
| İlamsız icra takibinde ödeme emrine itiraz | 7 gün | Ödeme emrinin tebliği |
| Görevsizlik veya yetkisizlik sonrası dosyanın gönderilmesi talebi | 2 hafta | Kararın kesinleşmesi veya kanun yolu başvurusunun reddi kararının tebliği |
Elektronik tebligat adresiniz varsa dikkatli olun. 7201 sayılı Tebligat Kanunu‘nun 7/a maddesine göre elektronik tebligat, adresinize ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Mesajı açmasanız bile süre işler.
Kayıtla ilgili sık görülen iki yanlış daha var. Biri, soruşturma numarasıyla esas numarasını karıştırıp yanlış dosyayı sorgulamak. Diğeri, dosya başka mahkemeye gönderildiğinde eski numarayı takip etmeye devam etmek. Yeni mahkeme yeni bir esas numarası verir; takibi o numaradan sürdürmeniz gerekir.
Ne yapmalısınız?
Dosyanın her yönü somut duruma göre değişir; aşağıdaki adımlar genel bir yol haritasıdır.
- Dosyanın ceza, hukuk veya icra dosyası olduğunu ve hangi mahkemede ya da müdürlükte göründüğünü not edin. Esas numarasını da kaydedin.
- Elinize bir tebligat, iddianame, dava dilekçesi veya ödeme emri geçtiyse bunu eksiksiz okuyun. Süre ve başvuru merciini evrakın kendisinden ve tebliğ tarihinden teyit edin.
- Tebligat henüz gelmediyse e-tebligat adresinizi ve PTT adresinizi kontrol edin. Evrakı alabileceğiniz bir kanal olduğundan emin olun.
- Sürelerin, delillerin veya savunmanın nasıl yönetileceğinden emin değilseniz bir avukattan yardım alın. Vekâletname verirseniz avukatınız dosyayı UYAP üzerinden inceleyebilir.
Dosyanızdaki bir kaydın ya da elinize geçen bir evrakın ne anlama geldiğini netleştirmek isterseniz Üsküdar hukuk bürosu olarak ceza, aile, icra ve kira dosyalarında bilgi verebiliriz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tevzi ne demek?
Tevzi, dava veya işlerin bir adliyedeki mahkemelere, icra müdürlüklerine ya da savcılara dağıtılması demektir. Dağıtım UYAP üzerinden puanlama kriterlerine göre otomatik yapılır. Taraflar hangi mahkemenin bakacağını seçemez; sistem iş yükünü eşit paylaştırmaya çalışır.
Tevzi biriminden ilk açılış kaydı hakkımda dava açıldığı anlamına mı gelir?
Çoğunlukla dosyanın o mahkemede kaydedildiğini gösterir. Ceza dosyasında bu, iddianamenin mahkemeye gelip kabul edildiği anlamına gelebilir. Hukuk dosyasında dava açılmıştır; mahkeme dilekçeyi size tebliğ edecektir. Kaydın kendisi bir karar içermez, nedenini evraktan öğrenebilirsiniz.
Derdest ne demek?
Derdest, dosyanın mahkemede veya icra dairesinde hâlâ görülmekte olduğunu, henüz karara bağlanmadığını veya kesinleşmediğini gösterir. Dosyanın kapanmadığını anlatır. Derdest görünmesi tek başına sizin aleyhinize bir sonuç olduğu anlamına gelmez.
Dosyanın hangi mahkemeye düşeceğini seçebilir miyim?
Hayır. Dosya, UYAP’taki tevzi kriterlerine göre otomatik dağıtılır. Dağıtımdan doğan bir uyuşmazlık olursa başvuru üzerine ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanı karar verir. Bu, mahkemenin görev veya yetkisine itirazdan farklı bir konudur.
Esas numarası ile soruşturma numarası aynı mıdır?
Hayır. Soruşturma numarası savcılıkta, esas numarası ise mahkemede verilir. Dosya mahkemeye geldiğinde yeni bir kayıt oluşur. Yanlış numarayla sorgulama yapmak dosyayı bulamamanıza neden olur; evraktaki numaranın hangi kuruma ait olduğuna dikkat edin.
e-Devlet’te dosyayı gördüm ama tebligat gelmedi, süre başlamış mıdır?
Genel kural, sürelerin tebliğ tarihinden başlamasıdır; dosyayı görmek tek başına süre başlatmaz. Ancak elektronik tebligat adresiniz varsa tebligat ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Karar duruşmada açıklanmışsa süre ayrıca tebligat beklemeden de işleyebilir.